Yurt dışı seyahat sağlığı ve aşılar

Vize ve pasaport hazırlığı biterken sağlık tarafı çoğu zaman son ana kalıyor. Oysa bazı ülkeler girişte aşı sertifikası istiyor, bazıları salgın nedeniyle belirli ülkelerden gelenlere kapılarını geçici olarak kapatıyor ve birçok aşının koruyuculuğu ancak birkaç hafta sonra başlıyor. Bu rehberdeki bilgiler, Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü’nün Seyahat Sağlığı sitesinden (seyahatsagligi.gov.tr) ve Dışişleri Bakanlığı sayfalarından 26 Eylül 2026 itibarıyla derlendi. Bu yazı genel bilgi verir; size uygun aşı planına hekim karar verir.

Resmî başvuru adresi: Seyahat Sağlığı Merkezleri

Dışişleri Bakanlığı’nın sitesinde Konsolosluk menüsündeki “Seyahat Sağlığı” bağlantısı doğrudan seyahatsagligi.gov.tr adresine gidiyor. Sitede ülke ülke sağlık durumları, aşı bilgileri, hastalık duyuruları ve yetkili merkezlerin iletişim bilgileri bulunuyor.

Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü’ne bağlı Seyahat Sağlığı Merkezlerinde şu hizmetler veriliyor:

• sarıhumma aşısı ve uluslararası aşı sertifikası,
• mevcut sağlık durumunuza göre seyahat etmenizde sakınca olup olmadığının değerlendirilmesi,
• gidilecek ülke, kalınacak şehir, konaklama türü, süre ve aktivitelere göre alınması gereken önlemler,
• Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği aşılar hakkında bilgi,
• sıtma riskli bölgelere gidenler için yaş, gebelik, kullanılan ilaçlar gibi durumlara göre uygun korunma yöntemi ya da ilacın önerilmesi,
• yanınıza alacağınız ilaç ve malzemeler, araç tutması ve saat farkı gibi konularda öneriler,
• dönüşten sonra ortaya çıkabilecek hastalıkların tanı, tedavi ve takibi hakkında bilgi.

Seyahat Sağlığı sitesine göre Sağlık Bakanlığı, bu merkezlerde merkezde bulunan aşıların yanı sıra kişinin kendi temin ettiği aşıları da uyguluyor ve koruyucu ilaç veriyor. Merkezler mesai saatlerinde çalışıyor. Başvurmadan önce 444 77 34 numaralı Seyahat Sağlığı Danışma Hattı’nı aramanız öneriliyor; hat 7/24 hizmet veriyor.

Aşı planı kişiye özgüdür

Seyahat Sağlığı sitesine göre hangi aşıların gerektiğine kişiye ve yolculuğa ait özellikler değerlendirilerek karar veriliyor:

Kişiye ait özellikler	Yolculuğa ait özellikler
Yaş	Gidilen ülke
Kronik hastalıklar gibi sağlık durumu	Yolculuğun yılın hangi döneminde yapıldığı
Gebelik ve emzirme	Kalış süresi
Bağışıklık yetmezliği	Kırsal bölge, kamp alanı ya da otel gibi kalınan yer
Alerji öyküsü ve aşılama geçmişi	Doğa yürüyüşü, kırsalda çalışma gibi aktiviteler

Site, rutin aşıların (tetanoz-difteri, kızamık-kızamıkçık-kabakulak, polio) ülke takvimine göre eksiksiz olmasını ve eksik dozların yolculuk öncesinde tamamlanmasını öneriyor. Risk değerlendirmesine göre önerilebilecek seyahat aşıları arasında sarıhumma, meningokok, tifo, kolera, hepatit A, kuduz, Japon ensefaliti ve kene kaynaklı ensefalit sayılıyor. Site ayrıca hiçbir aşının yüzde 100 koruma sağlamadığını, aşı yapılsa bile genel enfeksiyondan korunma önlemlerine uyulması gerektiğini hatırlatıyor.

Daha önce hangi seyahat aşılarını yaptırdığınızı e-Devlet’te “Seyahat Sağlığı Aşılama Durumu Sorgulama” hizmetinden ya da e-Nabız’dan öğrenebilirsiniz.

Sarıhumma aşısı ve uluslararası aşı sertifikası

Seyahat Sağlığı sitesine göre sarıhumma, Dünya Sağlık Örgütü’nün Uluslararası Sağlık Tüzüğü’nde (UST) zorunlu tutulan tek aşı. Hastalık Orta ve Güney Amerika ile Afrika’nın tropikal bölgelerinde görülüyor. Bilmeniz gereken başlıca noktalar:

• Aşı tek doz yapılıyor ve ömür boyu koruyucu. Koruyuculuğun başlaması için aşı seyahatten en az 10 gün önce yapılmalı.
• Aşı yalnızca Genel Müdürlüğün yetkili Seyahat Sağlığı Merkezlerinde yapılıyor. İngilizce, Fransızca ve Türkçe hazırlanan uluslararası aşı sertifikasını düzenleme yetkisi de yalnızca bu merkezlerde.
• Sertifika aşıdan 10 gün sonra geçerlilik kazanıyor ve ömür boyu geçerli. 11 Temmuz 2016’dan bu yana eski sertifikalar da üzerlerindeki tarihe bakılmaksızın ömür boyu geçerli sayılıyor.
• Sertifika üzerinde hiçbir değişiklik yapılmamalı. UST’ye göre değişiklik, silme ya da ekleme sertifikanın geçersiz sayılmasına yol açabilir.
• Aşı tıbbi nedenle yapılamıyorsa bu durum sağlık raporuyla belgelenmeli.

Bazı ülkeler sertifikayı gelen tüm yolculardan, bazıları ise son 1 ay içinde riskli bölgede bulunmuş yolculardan istiyor. Sitedeki ülke tablosuna göre Benin, Burundi, Gabon, Gana, Kamerun, Togo, Uganda ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti, nereden gelinirse gelinsin sarıhumma aşısı talep eden ülkeler arasında; yaş sınırı ülkeye göre 9 ay ya da 1 yaş. Tablonun dipnotları, bazı ülkelerin riskli bir ülkede havalimanı aktarması yapmış yolculardan da aşı kanıtı istediğini gösteriyor; aktarmalı rotalar için transit yolculukta vize rehberine de bakın. Aynı tablo, ülke gerekliliklerinin her an değişebileceğini ve ilgili konsolosluktan teyit alınması gerektiğini vurguluyor.

Sitede aşının yapılmaması ya da ancak risk değerlendirmesiyle yapılması gereken durumlar da sayılıyor: dokuz aydan küçük bebekler, gebe ve emziren kadınlar, bağışıklık sistemi yetmezliği olanlar, aşı bileşenlerine ya da yumurtaya alerjisi olanlar, timus bezi hastalığı olanlar ve daha önce aşı olmamış 60 yaş üstü yolcular. Bu gruptaysanız kararı merkez hekimiyle birlikte verin.

Sıtma riski olan ülkeler

Seyahat Sağlığı sitesi, sıtma görülen ülke ve bölgelerin listesini ayrıca yayımlıyor. Site, bu ülkelerin bazılarında sıtmanın yalnızca belirli bölgelerde ya da belirli rakımlarda görüldüğünü, birçok ülkede mevsimsel olduğunu belirtiyor. Ülke adına tıklandığında baskın sıtma türü, ilaç direnci ve önerilen korunma yöntemi görülebiliyor. Koruyucu ilaç gerekip gerekmediği ise merkezlerde yaş, gebelik ve kullanılan ilaçlar gibi durumlara göre değerlendiriliyor.

Salgınlar ve giriş yasakları: Mauritius örneği

Sağlık kaynaklı kısıtlamalar vize kurallarından bağımsız olarak değişebiliyor. Dışişleri Bakanlığı’nın Mauritius metnine göre umuma mahsus pasaport sahipleri 30 güne kadar vizeden muaf. Ancak Mauritius Hükümeti 12 Haziran 2026 tarihli açıklamasıyla, seyahatten önceki 21 gün içinde Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Uganda veya Güney Sudan’da bulunmuş ya da buralardan transit geçmiş yabancıların girişini geçici olarak yasakladı. Bu kişilerden Mauritius’ta geçerli çalışma, ikamet ya da meslek izni veya iş ya da öğrenci vizesi olanlar, varıştan itibaren 21 gün zorunlu karantinaya girmek koşuluyla ülkeye kabul ediliyor.

Seyahat Sağlığı sitesinin haber bölümünde aynı dönemde Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Uganda’daki Bundibugyo virüsü kaynaklı Ebola hastalığına ilişkin duyurular yer alıyor. 10 Eylül 2026 tarihli duyuruya göre 7 Eylül 2026 itibarıyla Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde 6.757 doğrulanmış vaka bildirildi; hastalığın kuluçka süresi 2 ila 21 gün ve şu anda onaylanmış bir aşısı ya da özel tedavisi bulunmuyor. Rotanızda bu bölgeler varsa Seyahat Sağlığı sitesindeki güncel duyuruları ve ülke sayfalarını kontrol edin.

Sigorta ve Dışişleri’nin önerileri

Dışişleri’nin konsolosluk rehberi sağlıkla ilgili şu noktaları hatırlatıyor:

1. Gideceğiniz ülkenin girişte aşı kâğıdı gibi özel koşullar arayıp aramadığını ve belirli hastalıklara karşı aşı zorunluluğu bulunup bulunmadığını araştırın; varsa aşıları yaptırın.
2. Uzun süreli seyahatlerden ya da sağlık hizmetlerinin yeterli olmadığı ülkelere gitmeden en az bir ay önce sağlık kontrolünden geçin.
3. Sağlık hizmetlerinin birçok ülkede ücretli olduğunu unutmayın. Temsilcilikler yurt dışındaki hastane masraflarını karşılayamıyor, ancak yakınlarınızın size para göndermesine yardımcı olabiliyor.
4. Seyahat sigortası yaptırın ve ailece gidiyorsanız poliçenin herkesi kapsadığından emin olun.

Bazı ülkelerde sigorta zorunlu. Schengen vizesi için sigortanın tüm Schengen bölgesinde geçerli olması, kalışın tamamını kapsaması ve en az 30.000 € teminat içermesi gerekiyor. Gürcistan ise 1 Ocak 2026’dan beri umuma mahsus pasaport ya da kimlik kartıyla gelen Türk vatandaşlarından en az 30.000 Gürcistan larisi teminatlı sağlık ve kaza sigortası istiyor. Ayrıntılar için seyahat sağlık sigortası rehberine, poliçenizi kontrol etmek için seyahat sigortası teminat kontrolü aracına bakabilirsiniz.