EES giriş-çıkış sistemi: Schengen’de yeni dönem

Schengen dış sınırında pasaport damgası dönemi kapandı. Giriş/Çıkış Sistemi (Entry/Exit System, EES) artık kısa süreli kalış için gelen AB dışı yolcuların her giriş ve çıkışını elektronik olarak kaydediyor. Türk vatandaşları kısa süreli Schengen seyahatlerinde vizeye tabi olduğu için sistem, vizeyle yapılan her yolculukta devreye giriyor. Bu rehberde EES’in ne zaman başladığını, hangi verileri kaydettiğini, kimleri kapsadığını ve sık karıştırılan ETIAS ile farkını bulabilirsiniz. Bilgiler 26 Eylül 2026 itibarıyla Avrupa Komisyonu sayfalarından ve EES Tüzüğü’nün (AB) 2017/2226 EUR-Lex metninden derlendi.

EES nedir, ne zaman başladı?

Avrupa Komisyonu EES’i, sistemi kullanan 29 Avrupa ülkesinin dış sınırlarını kısa kalış için geçen AB dışı yolcuları her geçişte kaydeden otomatik bir bilişim sistemi olarak tanımlıyor. Sistemin geliştirilmesi ve işletilmesinden AB’nin büyük ölçekli bilişim sistemleri ajansı eu-LISA sorumlu.

Takvim şöyle ilerledi:

Tarih	Gelişme
20 Kasım 2017	EES Tüzüğü ve Schengen Sınırlar Kodu’ndaki ilgili değişiklik kabul edildi
29 Aralık 2017	Tüzük yürürlüğe girdi
26 Temmuz 2025	Kademeli başlangıcı düzenleyen Tüzük (AB) 2025/1534 yürürlüğe girdi
12 Ekim 2025	EES kademeli olarak işletime alındı
10 Nisan 2026	Sistem tamamen devreye girdi, pasaport damgası uygulaması sona erdi

Komisyona göre 10 Nisan 2026’dan itibaren EES, pasaportlara giriş-çıkış damgası basılmasının yerini aldı ve izin verilen kalış süresini aşan yolcuların otomatik olarak tespit edilmesini sağlıyor. Sistem ayrıca sahte ya da tahrif edilmiş belgeyle geçmeye çalışanların tespitini kolaylaştırıyor ve otomatik sınır kontrol kapılarıyla self servis sistemlerin daha yaygın kullanılmasına imkân veriyor.

Hangi veriler kaydediliyor?

Komisyonun özetine göre EES yolcunun adını, seyahat belgesi bilgilerini, biyometrik verilerini (genel özet olarak parmak izi ve yüz görüntüsü; vize sahipleri için ayrıntı aşağıda), giriş ve çıkışın tarihini ve yerini kaydediyor; girişi reddedilen kişilerin ret kayıtları da sisteme giriyor.

Tüzük, vize gereken ve vizeden muaf yolcular için ayrı listeler öngörüyor. Vize gereken yolcular için 16. madde şu verileri sayıyor:

• Bireysel dosyada: soyadı, ad, doğum tarihi, uyruk, cinsiyet; seyahat belgesinin türü, numarası ve düzenleyen ülkenin üç harfli kodu; belgenin son geçerlilik tarihi ve yüz görüntüsü.
• Her girişte: giriş tarihi ve saati, sınır kapısı ve girişe izin veren makam, vize etiketinin numarası, vizenin türü, izin verilen azami kalışın bitiş tarihi ve vizenin son geçerlilik tarihi. Vizeyle ilk girişte vizede yazan giriş sayısı ve kalış süresi de kaydediliyor.
• Her çıkışta: çıkış tarihi ve saati ile sınır kapısı.

Aynı madde, vize bilgilerinin sınır makamı tarafından Vize Bilgi Sistemi’nden (VIS) alınıp EES’e aktarılabileceğini de düzenliyor. Parmak izi verisi ise tüzükte 17. maddede, vizeden muaf yolcuların dosyası için sayılıyor. Schengen vizesi başvurusunda parmak izi zaten vize dosyası için alınıyor; bu konuda ayrıntı için biyometri ve parmak izi rehberine bakabilirsiniz.

Kimler kapsam içinde, kimler dışında?

Tüzüğün 2. maddesine göre EES, sınır kontrolüne tabi olarak kısa kalış için kabul edilen AB dışı ülke vatandaşlarına ve kısa kalış için girişi reddedilenlere uygulanıyor. Aşağıdaki gruplar ise kapsam dışında:

• Schengen Sınırlar Kodu’nda tanımlanan oturma izni sahipleri,
• uzun süreli (D tipi) vize sahipleri,
• oturma kartı taşıyan AB vatandaşı aile üyeleri,
• Andorra, Monako ve San Marino vatandaşları ile Vatikan pasaportu taşıyanlar.

Yani bir Schengen ülkesinde oturma izniyle yaşayan ya da öğrenci olarak D tipi vizeyle bulunan bir Türk vatandaşı bu belgeyle yaptığı geçişlerde EES’e kaydedilmiyor. Kısa süreli vizeyle yapılan turistik, ticari ya da aile ziyaretleri ise kapsamın tam merkezinde.

90/180 sayımı ve süre aşımı

Schengen Sınırlar Kodu’nun 6. maddesi herhangi bir 180 günlük dönemde en fazla 90 gün kalışa izin veriyor; her kalış günü için geriye doğru 180 gün hesaba katılıyor, giriş günü ilk, çıkış günü son kalış günü sayılıyor. EES bu kuralı değiştirmedi, ama sayımı elektronik kayıtlara taşıdı.

EES Tüzüğü’nün 16. maddesine göre izin verilen kalışın bitiş tarihinden hemen sonra çıkış kaydı yoksa kayıt sistem tarafından işaretleniyor ve kişi süre aşımı yapanlar listesine giriyor. Vize Kodu’nun standart ret formunda da başvuru sahibinin içinde bulunulan 180 günlük dönemde 90 gün kalmış olması ayrı bir ret gerekçesi olarak yer alıyor. Bu nedenle bir sonraki başvurunuzu planlarken kalış günlerinizi dikkatle takip etmeniz gerekiyor. Tarihlerinizi girip kalan gün hakkınızı görmek için Schengen 90/180 hesaplayıcı aracını, kuralın ayrıntıları için Schengen 90/180 kuralı rehberini kullanabilirsiniz.

Veriler ne kadar saklanıyor?

Tüzüğün 34. maddesi saklama sürelerini şöyle belirliyor:

• Her giriş-çıkış kaydı ya da giriş reddi kaydı, çıkış veya ret tarihinden itibaren üç yıl saklanıyor.
• Son çıkıştan itibaren üç yıl içinde yeni giriş olmazsa bireysel dosya, bağlı kayıtlarla birlikte üç yıl ve bir gün sonra siliniyor.
• İzin verilen kalış süresinin bitiminden sonra çıkış kaydı yoksa veriler, sürenin bittiği tarihten itibaren beş yıl tutuluyor.

Süre dolduğunda veriler merkezi sistemden otomatik olarak siliniyor.

ETIAS ile farkı

ETIAS (Avrupa Seyahat Bilgi ve İzin Sistemi) ile EES sıkça karıştırılıyor. Avrupa Komisyonu ETIAS’ı, 30 Avrupa ülkesine kısa süreli ziyaret yapacak vizesiz yolcular için yeni bir seyahat şartı olarak tanımlıyor. AB’nin Türkiye Delegasyonu’na göre ise Türkiye, AB aday ülkeleri arasında vizesiz seyahatten yararlanmayan tek ülke. Bu nedenle umuma mahsus pasaport taşıyan Türk vatandaşları ETIAS değil, Schengen vizesi alıyor.

Komisyon sayfasına göre 26 Eylül 2026 itibarıyla ETIAS işletimde değil ve başvuru alınmıyor; AB başlangıç tarihini aylar öncesinden duyuracağını belirtiyor. Aynı sayfada vizesiz yolcular için ETIAS ücretinin 20 € olarak belirlendiği, bu tutarın Konsey ve Avrupa Parlamentosu’nun incelemesine sunulduğu ve sistem işletime girdiğinde uygulanacağı yazıyor. Hususi, hizmet ve diplomatik pasaport taşıyanlarda durum farklı: Dışişleri metinlerine göre örneğin Belçika, Hollanda ve Norveç bu pasaport sahiplerine 180 gün içinde 90 günü aşmamak kaydıyla vize muafiyeti tanıyor. Bu pasaportlardan birini taşıyorsanız gideceğiniz ülkenin sayfasını ayrıca kontrol edin.

Sınırda nelere dikkat etmeli?

1. Vizenizin türünü, giriş sayısını ve izin verilen kalış süresini yola çıkmadan kontrol edin; bu bilgiler ilk girişte sisteme kaydediliyor.
2. Uçuş kartlarınızı ve bilet kayıtlarınızı saklayın. Sayım elektronik olsa da kendi tarih listeniz planlama yaparken işinizi kolaylaştırır.
3. Zorunlu bir nedenle geç çıkmak zorunda kalırsanız bunu belgeleyen evrakı saklayın.
4. Schengen ülkelerinin güncel listesi için Schengen ülkeleri sayfasına bakın. Dışişleri Bakanlığı da Schengen ülkelerinin ortak bir veri tabanı olan Schengen Bilgi Sistemi’nden (SIS) yararlandığını hatırlatıyor; EES bu tabloya eklenen yeni bir kayıt katmanı.