Rehber
Pasaport türleri: bordo, yeşil, gri ve siyah
Bordo, yeşil, gri ve siyah pasaportu kimler alır, nereye başvurulur? 5682 sayılı Kanun ve Dışişleri tablosuyla pasaport türüne göre vize farkları.
Türk pasaportunun rengi yalnızca bir tasarım tercihi değildir: her renk ayrı bir hukuki statüye, ayrı bir hak sahipliğine ve çoğu zaman ayrı bir vize rejimine karşılık gelir. Bu rehber, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun metnini, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün (NVİ) pasaport sayfalarını ve Dışişleri Bakanlığı’nın vize tablosunu esas alarak 27 Eylül 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Sitemizdeki ülke sayfaları ve listeler yalnızca bordo, yani umuma mahsus pasaport için vize durumunu gösterir; yeşil, gri ya da siyah pasaportla seyahat edecekseniz aşağıdaki farkları dikkate alın.
Kanunda ve NVİ’de pasaport çeşitleri
Pasaport Kanunu’nun 12. maddesi, Türkiye Cumhuriyeti adına verilen pasaportları beş başlıkta sayar: diplomatik, hususi damgalı, hizmet damgalı, umuma mahsus ve yabancılara mahsus pasaportlar. Aynı madde, pasaport yerine geçen belgeleri de ayrıca listeler; seyahat belgesi bunlardan biridir.
NVİ ise uygulamada altı tipten söz eder ve renkleri de belirtir:
| Pasaport | Renk | Düzenleyen | Başvuru yeri (yurt içi) |
|---|---|---|---|
| Umuma mahsus | Bordo | NVİ | İl ve ilçe nüfus müdürlükleri |
| Hususi damgalı | Yeşil | NVİ | İl nüfus ve vatandaşlık müdürlükleri |
| Hizmet damgalı | Gri | NVİ | İl nüfus ve vatandaşlık müdürlükleri |
| Diplomatik | Siyah | Dışişleri Bakanlığı | — |
| Geçici | Pembe | Dış temsilcilikler | Yalnızca yurt dışında |
| Yabancılara mahsus | Belirtilmemiş | Göç İdaresi | — |
Yurt dışındaki vatandaşlar bordo, yeşil ve gri pasaport başvurularını dış temsilciliklere yapar. NVİ’ye göre yurt dışındaki hususi veya hizmet pasaportu başvurularında önce Genel Müdürlük kişinin hak sahibi olup olmadığını inceler, ardından temsilciliğe başvuruyu alması için muvafakat verir. Bir kişinin en fazla iki geçerli pasaportu olabilir.
Kim hangi pasaportu alabilir?
Diplomatik pasaport (Kanun md. 13): TBMM üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay gibi yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri, büyükelçi unvanlılar ve Dışişleri meslek mensupları, valiler, büyükşehir belediye başkanları, eski cumhurbaşkanları ve eski bakanlar ile resmî müzakere ve uluslararası toplantılar için görevlendirilenler başlıca hak sahipleridir. Madde, bu pasaportun Dışişleri Bakanlığı ve büyükelçiliklerce verildiğini ve hiçbir harç veya resme tabi olmadığını belirtir.
Hususi damgalı pasaport (md. 14/A): Kanun şu grupları sayar:
- Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolardaki devlet memurları ve diğer kamu görevlileri; bu görevlerden emeklilik veya çekilme nedeniyle ayrılanlar,
- Vakıf üniversitelerinde en az 15 yıl mesleki kıdemi olan öğretim üyeleri,
- İl ve ilçe belediye başkanları (görevleri süresince) ve birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış belediye başkanları,
- Baro levhasına yazılı, en az 15 yıl kıdemli avukatlar; maddede sayılan suçlardan soruşturma veya kovuşturma bulunmaması kaydıyla,
- Son üç yıldaki yıllık ortalama ihracatı Cumhurbaşkanınca belirlenen eşiği aşan firmaların yetkilileri; bu pasaport dört yıl süreyle verilebilir.
Hak sahiplerinin eşleri ve belirli şartları taşıyan çocukları da yeşil pasaport alabilir. NVİ, ihracatçılar için verilen hususi pasaportun eş ve çocuklara verilmediğini ayrıca belirtiyor. Hususi pasaportlar en az 6 ay, en fazla 10 yıl süreyle düzenleniyor.
Hizmet damgalı pasaport (md. 14/B): Diplomatik veya hususi pasaport alamayan kişilere, kamu kurumlarınca yurt dışında resmî görevle görevlendirildiklerinde verilir. Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası kuruluşlarda memur statüsünde çalışanlar ile Türk Hava Kurumu ve Türk Kızılay’ın görevlendirdiği kişiler de aynı pasaportu alır. NVİ’ye göre gri pasaport en fazla 5 yıl için düzenlenir, görev dönüşü kuruma iade edilir. Başvuru, görevlendirilen ülke vize uyguluyorsa görevden 60 gün, uygulamıyorsa 20 gün önce alınıyor.
Umuma mahsus pasaport (md. 15): Kanun’a göre yurt içinde İçişleri Bakanlığı ya da yetki verdiği valiliklerce, yurt dışında konsolosluklarca verilir; başvuru yerleri ve istenecek belgeleri 17. madde uyarınca İçişleri Bakanlığı belirler.
NVİ’ye göre hususi ve hizmet pasaportları harçtan muaftır; yalnızca defter bedeli ödenir.
Geçici pasaport ve seyahat belgesi
Kanun’un 15. maddesinin son fıkrası, askerlik için yurda çağrılanlar ile yurt dışında yoksul kaldığı anlaşılan vatandaşlardan pasaportu olmayanlara bir ay süreli seyahat belgesi verileceğini düzenler. Uygulamada dış temsilciliklerin verdiği belge “geçici pasaport” adını taşır. Dışişleri’nin Cezayir Büyükelçiliği bilgi notuna göre geçici pasaport; pasaportun kaybı, süresinin dolması, sınır dışı edilme ve temsilciliğin değerlendireceği acil durumlarda (hastalık, bir yakının vefatı gibi) düzenlenir. Belge yalnızca Türkiye’ye ya da ikamet edilen ülkeye yolculuk için geçerlidir, ilke olarak bir ay süreli verilir ve güzergâhtaki bir ülke daha uzun geçerlilik istiyorsa en fazla bir yıllık düzenlenebilir. Tek yönlüdür, dönüşü sağlamaz; başvuru şahsen yapılır ve harç ya da defter bedeli alınmaz. Kaybetme durumunda izlenecek adımlar için yurt dışında pasaport kaybı rehberine bakın.
Vize rejimi pasaport türüne göre nasıl değişiyor?
Dışişleri Bakanlığı’nın “Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları” sayfası her ülke için bordo pasaportu ve resmî pasaportları (hususi, hizmet, diplomatik) ayrı satırlarda gösteriyor. Aynı ülke, pasaport rengine göre çok farklı kurallar uygulayabiliyor:
| Ülke | Umuma mahsus (bordo) | Hususi (yeşil) | Hizmet (gri) | Diplomatik (siyah) |
|---|---|---|---|---|
| Almanya | Vize gerekli | 180 günde 90 gün muaf | 180 günde 90 gün muaf | 180 günde 90 gün muaf |
| Bulgaristan | Vize gerekli | 180 günde 90 gün muaf | 30 güne kadar muaf | 30 güne kadar muaf |
| Rusya | Vize gerekli (e-vize mümkün) | 30 gün muaf (180 günde en çok 90) | 30 gün muaf (180 günde en çok 90) | 90 gün muaf |
| Hindistan | Vize gerekli | Vize gerekli | Vize gerekli | 90 gün muaf |
| ABD | Vize gerekli | Vize gerekli | Vize gerekli | Vize gerekli |
Tablodaki diğer Schengen ülkelerinde de genel tablo benzer: Fransa, İtalya, Hollanda, İspanya ve Avusturya gibi ülkeler hususi, hizmet ve diplomatik pasaport sahiplerini 180 gün içinde 90 günü aşmamak kaydıyla muaf tutarken bordo pasaporta vize şartı koyuyor. Muafiyet, havalimanı transit kurallarını her zaman kapsamıyor: Dışişleri’ne göre hususi ve umuma mahsus pasaport sahipleri, Hollanda havalimanlarından Schengen dışına transit geçişte transit vizeye tabi. Ayrıntılar için aktarmalı uçuşta transit vize rehberine bakabilirsiniz.
Hususi pasaportla Schengen’de nelere dikkat edilmeli?
Muafiyet, Schengen’deki genel süre sınırını ortadan kaldırmıyor. Dışişleri tablosundaki ifadelerin büyük bölümü “180 gün içinde 90 günü aşmamak kaydıyla” şeklinde; kalış günlerinizi Schengen 90/180 hesaplayıcı ile takip edebilirsiniz. Bakanlığın seyahat rehberi, toplantı için gidenlerin görev belgesini (tercihen İngilizce veya Fransızca) yanlarında taşımalarını ve vizesiz kalış süresini aşmamalarını öneriyor.
ETIAS da sık sorulan bir konu. Avrupa Komisyonu’na göre ETIAS, 30 Avrupa ülkesine kısa süreli ziyaret yapan vizesiz yolcular için öngörülen bir seyahat iznidir. Komisyon, 27 Eylül 2026 itibarıyla sistemin işletimde olmadığını, başvuru alınmadığını ve başlangıç tarihinin aylar öncesinden duyurulacağını belirtiyor. ETIAS Tüzüğü’nün (AB) 2018/1240 2. maddesi ise bazı grupları kapsam dışında tutuyor; bunlar arasında AB ile üçüncü ülke arasındaki bir anlaşmayla vizeden muaf tutulan diplomatik veya hizmet pasaportu sahipleri ile eski vize listesi tüzüğünün (AT) 539/2001 4(1) maddesinin (a)–(f) bentlerinde sayılan kişiler var. Hususi pasaportla vizesiz giden Türk vatandaşlarının kapsama girip girmeyeceğini sistem başlamadan önce resmî ETIAS sayfasından teyit edin. Bordo pasaport sahipleri ETIAS’a değil vizeye tabidir.
Pasaport türünüze göre kontrol listesi
- Pasaportunuzun rengini ve türünü doğrulayın; sitedeki ülke sayfaları bordo pasaport içindir.
- Yeşil, gri veya siyah pasaportla gidiyorsanız Dışişleri’nin vize sayfasında gideceğiniz ülkenin “Hususi, Hizmet ve Diplomatik” satırını okuyun.
- Seyahatiniz turistik ve tek girişli değilse ülkenin temsilciliğine danışın.
- Muafiyet süresini ve 180 günlük pencereyi hesaplayın; aktarma noktalarının transit kurallarını ayrıca kontrol edin.
- Pasaportunuzun geçerlilik süresini pasaport geçerlilik kuralları rehberine göre gözden geçirin.
- Hizmet pasaportuyla görevdeyseniz dönüşte pasaportu kurumunuza iade etmeyi unutmayın.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Türkiye’de kaç çeşit pasaport var?
NVİ altı tip sayıyor: umuma mahsus (bordo), hususi damgalı (yeşil), hizmet damgalı (gri), diplomatik (siyah), geçici (pembe) ve yabancılara mahsus pasaport. Pasaport Kanunu’nun 12. maddesi de diplomatik, hususi, hizmet, umuma mahsus ve yabancılara mahsus pasaportları ayrı ayrı sayar.
Yeşil pasaportu kimler alabilir?
5682 sayılı Kanun’un 14. maddesine göre birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrodaki devlet memurları ve kamu görevlileri, bu görevlerden emekli olanlar, il ve ilçe belediye başkanları, en az 15 yıl kıdemli avukatlar (belirli şartlarla) ve Cumhurbaşkanınca belirlenen ihracat eşiğini aşan firmaların yetkilileri başlıca hak sahipleridir. Eşler ve belirli şartlardaki çocuklar da bu pasaportu alabilir.
Yeşil pasaportla Schengen’e vizesiz gidilir mi?
Dışişleri’nin tablosuna göre Almanya, Fransa, İtalya ve Hollanda gibi Schengen ülkeleri hususi, hizmet ve diplomatik pasaport sahiplerini 180 gün içinde 90 günü aşmamak kaydıyla vizeden muaf tutuyor. Bulgaristan gibi bazı ülkelerde süreler pasaport türüne göre farklı; bu bilgiler turistik amaçlı tek girişli seyahatler için veriliyor.
Yeşil pasaport başvurusu nereye yapılır?
NVİ’ye göre yurt içinde hususi ve hizmet damgalı pasaport başvuruları il nüfus ve vatandaşlık müdürlüklerine, umuma mahsus pasaport başvuruları il ve ilçe nüfus müdürlüklerine, yurt dışında ise dış temsilciliklere yapılır. Randevu randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet, NVİ Mobil, Nüfusmatik veya ALO 199 üzerinden alınır.
Geçici pasaport nedir?
NVİ’nin tanımıyla, Türk vatandaşlarının Türkiye’ye ya da yerleşik oldukları ülkeye dönüşlerinde kullanılmak üzere dış temsilciliklerce bir defaya mahsus düzenlenen pembe renkli pasaporttur. Dış temsilcilik bilgi notlarına göre tek yönlüdür ve seyahat sonunda geçerliliğini yitirir.
Hususi ve hizmet pasaportu için harç ödenir mi?
NVİ’ye göre hususi ve hizmet damgalı pasaportlar harçtan muaftır; başvuru öncesinde yalnızca pasaport defter bedeli ödenir. Pasaport Kanunu’nun 13. maddesine göre diplomatik pasaportlar da hiçbir harç veya resme tabi değildir.